zaterdag 10 april 2021

Vrij je mening uiten

Traan rolt over wangIn een recente uitzending van Op1 gingen de imam Azzedine Karrat en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in gesprek over het onderwerp vrijheid van meningsuiting. Aanleiding was het onderduiken van een leraar omdat hij een spotprent van Mohammed in de klas had opgehangen. Men is het niet eens geworden in het gesprek. De meningen waren verschillend voor wat betreft het beledigen van elkaars godsdienst.  

 De imam betoogde dat er onderwerpen zijn binnen de religie die je van elkaar moet respecteren. Godslastering is weliswaar niet meer strafbaar, maar was het wel volgens artikel 14 van het wetboek van strafrecht. Aan de andere kant kunnen opgelegde normen van een land of het moreel geweten onvrijheid geven. Wat blijft er dan nog over van de vrijheid van meningsuiting?

 Het probleem zit in de formulering van premier Rutte dat Nederland vierkant achter de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting staat. Want wat betekent dit dan en hoe doe je dit in de praktijk? In een debat zoals in het programma Op1 kom je ook niet tot een gemeenschappelijke conclusie. En misschien hoeft dat ook niet. De vrijheid is dat er gesproken kan worden over alles. En niemand heeft het laatste woord. 

 Ook stelt de wet grenzen aan wat gezegd mag worden. Zoals in het openbaar beledigen of aanzetten tot haat tegen mensen vanwege hun ras of godsdienst. Dit soort opmerkingen zijn dus strafbaar en de rechter is de persoon die dit toetst. Het hebben van de vrijheid alles aan de orde te stellen is een recht wat in een gesprek bruikbaar kan zijn. Maar niet als oneliner zoals Donald Trump of Geert Wilders die in het openbaar gebruiken. Dit soort uitingen zijn meestal haatdragend en direct beledigend voor (groepen) mensen.

 De OR zal hier vast het nodige van herkennen. Een gesprek of discussie met de bestuurder die onbevredigend eindigt. Meningen die uiteen lopen en emoties die hierdoor oplopen. Zo’n gesprek waarbij je na afloop buiten staat en denkt: ‘Wat ging hier mis?’. Ik kan me hiervan nog levendig diverse voorbeelden herinneren. Ondanks dat je van alles mag zeggen is het goed je te realiseren hoe dat bij jouw gesprekspartner overkomt. Is de relatie daarna nog werkbaar? Want sommige uitspraken kunnen naar de persoon of groep wellicht wel waar zijn, maar ook kwetsend. Dan kan je een vervolg wel vergeten en is de relatie beschadigd. 

 Het zijn met name cruciale gesprekken die niet gevoerd worden, of niet goed gevoerd worden, die zorgen voor onnodige conflicten. Toch valt er veel te leren over de manier waarop je dit soort gesprekken voert om tot betere resultaten te komen, zonder dat het de relatie schaadt. Want het kan zeker! Ik wens je dan ook nog veel cruciale gesprekken toe!