Over de overheid wordt vaak negatief gesproken in termen van hun of zij alsof het iets van anderen is. Maar de overheid is van ons, die hebben we zelf gekozen. Dat is ook zo voor Europa. We praten over Europa alsof Nederland, wij dus, geen deel zijn van Europa. Men vindt deze instellingen en instanties onpersoonlijk, ze zijn ongrijpbaar. Ze worden gezien als een bureaucratie en dat is per definitie een vijand die ons tegenwerkt. Maar dat is een misvatting.

Max Weber (1864-1920) heeft in zijn boek ‘Gezag en bureaucratie’ dit begrip verder uitgewerkt en komt tot geheel andere conclusies. Voor Weber betekent bureaucratie dat beleid volgens algemeen geldende principes wordt uitgevoerd, waarbij de bevoegdheden duidelijk zijn afgebakend, en de burger bezwaar kan maken of in beroep kan gaan bij hogere instanties. Een goed werkende bureaucratie is dus een voorwaarde voor het goed functioneren van de democratie. De bureaucratie is er dus voor ons eigen belang.

De bureaucratie moet uitvoeren wat democratisch besloten en vastgelegd is in wetten en dat moet onafhankelijk en zonder aanzien des persoons gebeuren. Er zijn grote verschillen tussen de bureaucratieën in de landen van Europa.  In Europa is de bureaucratie bovendien maar klein. Vooral als je bedenkt dat een bijzonder slank Brussels apparaat de Europese procedures coördineert. Voor de Europese Commissie werken maar 32.000 mensen, minder ambtenaren dan de gemeente München heeft.

Waar gaat het voortdurende commentaar leveren op de overheid dan gaat eigenlijk over? Dat de wetten onze vrijheid inperken is nodig om te kunnen samenleven. Nederland heeft een klein oppervlak voor veel mensen. Ondanks de redelijkheid hiervan is er een kloof tussen burgers en politiek, worden hulpverleners bij hun werk lastig gevallen en vinden mensen dat de politie de instantie die je te pakken neemt en waar je je tegen moet verdedigen. Lees daarvoor de kranten er maar op na en kijk naar het TV-nieuws.

Ook in de onderneming komt er bureaucratie voor in de vorm van stafdiensten, secretariaat of administratie. Ze zijn nodig en moeten de regels en wetten die vastgesteld en van toepassing zijn voor de onderneming uitvoeren. De or is daarbij een controleorgaan en heeft daarvoor bevoegdheden en kan dus problemen in de bureaucratie aan de orde stellen. Iedere medewerker weet dat een positief werkklimaat enorm helpt om goed werk in een veilige onderneming te krijgen. Medewerkers moeten zich niet in de onderneming anoniem voelen. Want we kunnen buiten de onderneming zien waar dat toe leidt. Daar is men weer anoniem en is de samenleving niet meer van hen.

Alle redenen om de verantwoordelijkheid van werknemers voor hun eigen werk en werkomgeving te vergroten zodat men zich niet gaat afzetten tegen de onderneming

Cor P.  Berkel
Redacteur OR-Online