In het Financieel Dagblad van 29-12-2010 stond en klein bericht over klokkenluiders. Fred Spijkers, een van de bekendste klokkenluiders van Nederland, is onschuldig bevonden in zijn al 27 jaar lopende arbeidsconflict met Defensie. Volgens de Centrale Raad van Beroep, de hoogste rechter in bestuursrechtelijke geschillen, is de minister van Defensie verantwoordelijk voor het arbeidsconflict.

Spijkers weigerde onder meer in 1984 te liegen over een ongeluk met een landmijn, waarbij een militair om het leven kwam. Hij heeft tot nu toe, dat is dus de rest van zijn werkzame leven, er voor moeten boeten dat hij dat naar buiten bracht. We kennen meerdere van dergelijke tragische gevallen zoals Ad Bos van de boekhoudfraude bij Koop Tjuchem.

Je komt al snel tot de conclusie dat klokkenluider geen gewaardeerde functie en dat de risico’s van klokken luiden heel groot zijn. Terwijl er al jaren in het parlement een discussie daarover gevoerd wordt. Voormalig minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken wilde klokkenluiders meer bescherming bieden. Daartoe zou een onafhankelijk Instituut Klokkenluiders worden opgericht waarin de ervaren klokkenluiders een rol kregen. Maar door de val van het kabinet zijn deze plannen op een laag pitje gezet.

Daarnaast staat er in de Code Corporate Governance dat bedrijven zelf een klachtenregeling moeten vaststellen waarbij de or instemmingsrecht heeft. In een dergelijke regeling zou de or maatregelen kunnen treffen voor het ontzien van klokkenluiders. Maar helaas de zelfwerkzaamheid van ondernemingen op dit punt is niet groot. En uit onderzoek naar het toepassen van de Code blijkt dat het zelfreinigend vermogen van ondernemingen op een laag pitje staat.

De werkwijze van de Code is: “pas toe of leg uit”. Ik zou wel eens willen weten hoeveel or-en een uitleg gehad hebben over het achterwege blijven van de klachtenregeling. Of beter nog, hoeveel or-en een instemmingsaanvraag voorgelegd gekregen hebben over de klachtenregeling.

Misschien moet de or dit eens aan de grote klok hangen. Of hebben de or-en wel de klok horen luiden maar weten ze niet waar de klepel hangt. Ze weten nu dat je als klokkenluider je leven lang klokkenluider blijft en bovendien een gevecht moet aangaan met de bureaucratie. En dat zal je wurgen.

Cor P. Berkel
Redacteur OR-online