De or is een orgaan uit de jaren 50 van de vorige eeuw. Hoe moet dit orgaan in een onderneming die drijft op de informatie en communicatie via internet nu werken?. Mooie begrippen als medezeggenschap en inspraak in de besluitvorming moeten opnieuw uitgevonden worden. De or moet dus meegroeien maar wat kan er wel kan en wat niet. De bestaande wetgeving voor de vernieuwing van de or is niet geschikt.
ICT ondernemingen die op wereldschaal werken kunnen met internet overal producten en diensten aanbieden. Maar de strategische besluiten worden in de top van de onderneming genomen.De vraag is of dat ook via de inspraak van de medewerkers gebeurt. Zoals bij de klassieke onderneming in de jaren 50 het geval was. Dat klinkt alleen al ouderwets en achterhaald. Dus het antwoord zal nee zijn.
Niet alleen de commerciële structuur van de maatschappij verandert. Ook de personele structuur verandert. In Nederland is er een grote groep medewerkers die buiten de spelregels van de wet or valt namelijk uitzendkrachten en ZZP-ers. De beroemde flexibele schil waar werkgevers dankbaar gebruik van maken en waar de overheid zich nauwelijks mee bemoeit. De vakbonden staan ook met lege handen want deze vallen buiten de CAO’s. En in de meeste ondernemingen hebben ze ook geen zitting in de or.
Dus zowel op het vlak van de besluitvorming als op het vlak van Human Resources is er een groeiend probleem. Dat heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de structuur van de medezeggenshap in de onderneming. Wie moet hier actief worden? De werkgevers wachten gewoon af wat er gebeurt, want het raakt niet hun belangen. Althans niet op korte termijn. En de overheid is voor marktwerking dus als de arbeidsmarkt niet in grote maatschappelijke problemen komt is er niets aan de hand.
Daarbij wordt er geen aandacht besteed aan de groeiend ontevredenheid van grote delen van de bevolking. Zoals te veel schulden, te weinig beloning in een baan, steeds meer voedselbanken, werkeloosheid, ontslagen, enz. De lager opgeleiden, en dat zijn er nog steeds heel veel, komen als groep tegenover de hoger opgeleiden te staan. Er ontstaat een tweedeling. Het zou een actieve rol vragen van de vakbeweging maar die hebben hun handen vol aan de terugloop van het aantal leden.
De or is een partij die hier ook in kan optreden. Betrokkenheid van de medewerkers bij de besluitvorming in de onderneming geeft hen een mogelijkheid te werken aan hun positie. Minder flexwerkers en meer vaste banen die ook onder de CAO vallen, hoort ook bij de taken van de or. Bewaking van de sociale plannen en ontslagrondes is ook zo’n taak van de or, zodat niet de oudste en laagst geschoolden het eerst ontslagen worden. Zo kan de or actief zijn, maar dat moet wel geformaliseerd worden. Er moet dus met de werkgever een convenant gesloten worden over de toekomstige rol en samenstelling van de or.
Het wijzigen van de WOR lijkt politiek niet haalbaar. Na het debacle van de nieuwe wet op de or van de voormalige minister De Geus is het oorverdovend stil geworden. Wie durft de kat de bel aan te binden? Of wordt er al binnenskamers op gebroed? De or-en kunnen het ook zelf formaliseren door een bijlage of convenant in hun reglement. De SER commissie kan hier een voortrekkersrol in spelen.