zaterdag 12 juni 2021

Het gevoel van de organisatie

gezicht met veel emotiesMet mijn jarenlange ervaring in het opleiden en adviseren van OR-en is het ontelbare keren voorgekomen dat ik met name de aandacht moest vestigen op de gevolgen van besluiten van ondernemers voor werknemers. De zogenaamde softe kant van de besluiten oftewel de gevoelskant van de organisatie.

Zo was er eens een OR die het aanbod kreeg van de organisatie om OR-leden te benoemen in een plaatsingscommissie bij een reorganisatie. Op het eerste gezicht zou je daarvan kunnen zeggen dat het een kans biedt. Maar in de praktijk kan het ook werken als een extra mogelijkheid van de ondernemer om druk uit te oefenen op de OR-leden. Het gevolg was dat de overplaatsingen van werknemers via de commissie veel problemen en leed veroorzaakten en zorgde voor weerstand op de werkvloer. Men verweet de OR-leden dat zij geen aandacht gaven aan de softe kant van de besluiten. Die weerstand onder de werknemers bereikte de OR niet want de werknemers dienden geen bezwaren in. Zij waren ervan overtuigd dat de OR in de plaatsingscommissie ingepakt was door de organisatie en niets meer voor de werknemers kon doen. De OR werd zodoende buiten de klachten gehouden. De OR was in de ogen van de achterban een ondernemersorgaan geworden. Het heeft lang geduurd voor deze OR weer van dat imago af was.

In de kern van de zaak gaat het hier om de rol van de OR-leden in de commissie. Met de argumenten van de P&O afdeling en de lokale managers kon of wilde (durfde) de OR-leden niet meer af te wijken van de voorgestelde oplossingen. En dat waren oplossingen waar de softe kant, zoals de houding en de gevoelens van medewerkers, vrijwel geen rol speelde. Vooral zakelijke en rationele overwegingen gaven de doorslag. Gevoelens telden niet mee.

Overigens een heel begrijpelijke gang van zaken, want altijd weer is de druk van de rationele benadering doorslaggevend. Dat heeft ermee te maken dat personen die geen aandacht kunnen of willen opbrengen voor de gevoelens van anderen altijd willen laten blijken dat zij verstandige besluiten nemen. Dat wil zeggen dat hun besluiten met het verstand genomen zijn en niet met het gevoel alsof dat minderwaardig is. Zakelijke besluiten lijken altijd beter dan besluiten waarbij met de gevoelens rekening gehouden wordt. Tegenwoordig is “soft zijn” uit. Maar daarin schuilt een enorm vooroordeel.

Uit onderzoek is namelijk gebleken dat mensen helemaal geen rationele wezens zijn, en dat gevoelens sneller en eerder zorgen voor besluiten dan het hersenwerk. Het hersenwerk zorgt alleen voor de acceptabele redeneringen achteraf voor de beslisser zelf. De hersenen zorgen dus voor een goed excuus en een adequate uitleg maar niet voor de argumenten. Daarom zijn teams waarin voldoende vrouwen zitten ook beter in het nemen van besluiten want zij geven meer ruimte aan hun gevoelens bij het nemen van besluiten.

Dat is een belangrijk uitgangspunt dat op alle niveaus werkt en van toepassing is. Daarom is soft niet hetzelfde als links en moet de softe kant vooral op alle niveaus bij de besluitvorming betrokken worden. Juist bij de zogenaamde rationele benadering moet de softe kant meer aandacht krijgen. En ik adviseer dan ook aan alle OR-leden om deze softe kant ruimschoots de ruimte te geven!

Cor. P. Berkel

Redacteur OR-Online.nl