woensdag 17 juli 2019

Fouten maken moet

oopsRecent viel mijn oog op een bericht over de belastingdienst die fouten maakt bij de toekenning van toeslagen. Ik stelde mij de vraag hoe volmaakt onze maatschappij diende te zijn. Let wel bij de belastingdienst gaat het in het totaal om enorme bedragen (in 2018 € 255 miljard) waarvan maar een klein deel aan toeslagen uitgekeerd wordt.

In 2018 keerde de belastingdienst € 12.900 miljoen uit en daarvan is in 12 jaar €800 miljoen niet terugvorderbaar. Dat is per jaar €67 miljoen. Dat is op het totaal van de uitkeringen in 2018 0,52%. Absoluut gezien is dat veel geld maar als foutmarge zeer klein. Bovendien is de belastingdienst afhankelijk van de opgave van de ontvangers van toeslagen. Volgens mij hebben we dus een prima belastingdienst die zijn werk goed doet.

Maar daar denkt de Kamer anders over. De aandacht voor dit soort informatie is eerder beschadigend dan opbouwend. Hier lijkt mij dat er vrijwel niets meer te verbeteren valt. Waar gewerkt wordt, worden toch fouten gemaakt? In deze examentijd is de druk om volmaakt te presteren groot. En als het lukt is de vreugde evenredig. Maar het bevestigt onze cultuur vanaf de schoolbanken. Presteren en streven naar volmaaktheid. Daarmee raakt het plezier hebben in het doen, het nieuwsgierig experimenteren, het opdoen van ervaring op de achtergrond. Streven naar volmaaktheid is prima, maar ga er niet vanuit dat je volmaaktheid bereikt. We moeten dus de bereidheid hebben om met minder volmaakte oplossingen te leren leven. Soms lijkt het erop dat de media en de politiek streven naar onhaalbare ideale oplossingen.

Zoals in het geval van de belastingdienst. De gemaakte fouten liggen binnen de normen van veel meetinstrumenten. Een meetinstrument met een nauwkeurigheid van 1% is al heel goed. Dat haalt de dienst, dus veel beter kan het niet worden. Soms zijn de oplossingen nog duurder. Met meer mensen en meer controle loopt dit al snel in de cijfers.

Ook voor OR-leden geldt dat doen belangrijker is dan het resultaat. Door te doen blijf je nieuwsgierig, blijf je in beweging, doe je nieuwe ervaringen op. Het resultaat is vaak een compromis tussen verschillende opvattingen. De volmaaktheid van de oplossing zit dan ook in het compromis. Geen compromis en streven naar de beste oplossing is meestal het begin van ellende. Conflicten (en erger nog, oorlog) zijn hierdoor ontstaan. Omarm dus het idee van acceptatie van onvolmaaktheid, van het compromis, van het gegeven dat wij allemaal mens zijn. En mensen mogen, of sterker nog, moeten fouten maken.