zaterdag 12 juni 2021

Economie als sociale wetenschap

vrouw aan het winkelenHet verbaast mij dat de cijfers over de economie van Nederland er zo goed uitzien, zo blijkt uit de recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ik heb namelijk de indruk dat het op tal van punten het in Nederland niet zo goed gaat. Ik noem de landbouw, het PFAS probleem, de stikstof en de rechter die telkens weer de overheid terecht wijst. Wat doet die economie dan eigenlijk er nog toe? Zijn deze cijfers terecht aanleiding om positief over de economie van ons land te zijn?

De cijfers zullen wel kloppen. En toch voelt het niet goed. Dus het is iets anders. Economie (in feite huishoudkunde) is een wetenschap die zich bezighoudt met de menselijke behoeftebevrediging. De economie bestudeert hoe mensen bij de productie, distributie en consumptie van goederen en diensten zich gedragen. En dat is vooral van belang voor overheden en aandeelhouders. Het zijn cijfers over de stand van zaken, niet meer en niet minder. 

We worden met economische cijfers dus maar heel beperkt geïnformeerd. Positieve cijfers zorgen individueel voor een toename van het consumptiegedrag. Collectief zijn de gevolgen van dat gedrag wereldwijd inmiddels een probleem. Denk bijvoorbeeld aan problemen met de stikstofuitstoot, Airbnb verhuur, Uber, het grote aantal toeristen (wat het Corona virus wee enigszins lijkt in te dammen), het vliegverkeer en grote cruiseschepen zijn allemaal gevolgen van die prima economie. Er zijn daarom heel andere cijfers nodig om mensen te informeren over de kwaliteit van het leven op de langere termijn.

Hoewel de economie een sociale wetenschap is, zeggen deze cijfers niets over de sociale kant van de samenleving. En zo zegt de economie dus ook niets over de sociale kant van organisaties. Cijfers over de ontwikkeling van de onderneming gaan over de financiële gang van zaken. En dat is het belang van de aandeelhouders. Die willen een zo groot mogelijk rendement en dividend. De markt groeit maar door ten koste van de kwaliteit van het werk en het werkplezier. 

Dit inzicht zou ondernemingsraden kunnen helpen. Economische cijfers zijn goed voor aandeelhouders, maar niet percé voor de medewerkers. Ik pleit daarom voor een focus van de ondernemingsraad gericht op welzijn. Verdiep je in cijfers van de onderneming die gaan over het ziekteverzuim en wat daar in geïnvesteerd wordt, de veiligheid en kwaliteit van het werk. Volgens de WOR werkt de ondernemingsraad in het belang van de onderneming in al haar doelstellingen. Cijfers over de ontwikkeling van de onderneming komen in balans als de OR de andere cijfers toont en zo de belangen van medewerkers zichtbaar maken. Niet geheel onbelangrijk als je kijkt naar de ziekteverzuimcijfers ten gevolgen van burn out en stress. Laat de economie maar aan de directie over en gebruik de wettelijk mogelijkheden voor inzicht in de andere doelstellingen. Hierdoor ontstaat vanzelf een verruiming van de doelstelling van de bespreking, wat dan weer mooi aansluit bij de doelstelling van de WOR.