zaterdag 12 juni 2021

Corona en transparantie

chirurgen tijdens operatieNa ruim een week wordt langzaam duidelijk wat de omvang van de crisis is waarin we verzeild zijn geraakt. Deze crisis is veel groter dan alleen het virus en vraagt om transparantie. Het delen van onze onzekerheid over de toekomst zal leiden tot breed gedragen veranderingen. Hoe?

Door economen wordt gesproken over een recessie van een omvang die groter is dan in 2008. Er zijn echter ook grote verschillen. We hebben nu te maken met het stil leggen van het ‘aanbod’. Bedrijven mogen niet meer ‘leveren’, denk aan de horeca en recreatiesector. In 2008 stortte de vraagzijde totaal in elkaar. We gaven opeens veel minder geld uit. Dat is nu anders. We willen wel geld uitgeven, maar kunnen dat maar beperkt doen. Maar ondanks de andere achtergrond, zullen veel ondernemingen net als in 2008 gaan reorganiseren.

Voor OR-en zijn het roerige tijden waarbij het belang van het personeel en het belang van de onderneming met elkaar op gespannen voet staan. Dat maakt het moeilijk. Wat kunnen we leren van de crisis in 2008? Veel OR-en richten zich alleen op de personele gevolgen van de crisis. De OR zou zijn blikveld kunnen verruimen door niet alleen naar de (personele) gevolgen van de reorganisatie kijken maar actief deel te nemen aan de verandering waar de onderneming voor staat.

In 2008 zag ik dat ondernemers heel hard werkten aan plannen om uit de crisis te geraken. Die plannen waren veelal gebaseerd op niks want er was geen helder beeld van hoe ‘de markt’ zich zou gaan ontwikkelen. Het frustrerende voor OR-en was dat die toekomstplannen vaak wel de basis vormden voor een reorganisatie waarbij vele collega’s hun baan verloren.

Ook in de huidige crisis weet niemand hoe het verder zal gaan. OR-en zouden naar mijn idee samen met de bestuurder kunnen verkennen wat de mogelijkheden en kansen zijn voor het voortbestaan van de organisatie. Betrek alle medewerkers hierbij want 100 medewerkers weten meer en zijn creatiever dan 1 ondernemer. Hiermee voorkom je waarschijnlijk geen reorganisatie, maar worden de afwegingen wel gemaakt vanuit een breed draagvlak. Dat zorgt voor gezamenlijke verantwoordelijkheid en nieuw enthousiasme. Vraag de bestuurder om transparant te zijn naar alle medewerkers, zonder af te wachten tot de plannen helemaal zijn uitgewerkt. Klassieke bestuurders maken eerst plannen en toekomstvisies en gaan dan pas hun ‘voorgenomen besluiten’ voorleggen aan de OR. In crisistijd, waarbij de perspectieven niet helder zijn, werkt dat niet. Hoe staat het er echt voor? Wat zijn de harde cijfers en wat zijn de consequenties? Uiteraard zijn dat geen leuke gesprekken, maar iedereen weet dat het niet goed gaat. Door dit open en in vertrouwen te delen ontstaat er ruimte om na te denken over kansen en mogelijkheden, waarin ieders inbreng ertoe doet.

De ziekenhuizen inspireren mij op dit punt. Het coronavirus zorgt er in de ziekenhuizen in Noord-Brabant voor dat bestaande structuren niet meer werken. Door te werken vanuit transparantie en de ijzersterke intrinsieke motivatie van alle zorgmedewerkers ontstaat er een ongekende flexibiliteit en inzet om de problemen aan te pakken. Laat dat een inspirerend voorbeeld zijn voor ondernemingen in (dreigend) zwaar weer.