zaterdag 12 juni 2021

Algoritme

Beeldscherm laptop met codesEen algoritme is een rekenregel om een wiskundig of informaticaprobleem op te lossen, aldus Wikipedia. Een rekenregel is bijv.: optellen gaat vóór vermenigvuldigen. Het doel is een probleem oplossen met een duidelijk resultaat. Deze programma’s die zelfstandig kunnen werken worden veel gebruikt om databestanden te kunnen analyseren. 

Algoritmes zijn net luizen. Als je een of meer kinderen hebt, weet je dat het kan gebeuren. Je kan er niets aan doen om het te voorkomen, ze vermenigvuldigen zich snel en ze veroorzaken enorme jeuk.   

Zo vreest de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat de organisatie Inlichtingenbureau (IB) haar zaakjes niet op orde heeft. Dit bureau kan door alle gemeenten ingeschakeld worden om de gegevens van personen te controleren door digitale bestanden van overheidsinstanties aan elkaar te koppelen. Doordat niet bekend is welke algoritmes er gebruikt worden kan ook niet vastgesteld worden of de uitkomsten zuiver zijn en er bijvoorbeeld niet gediscrimineerd wordt.

Dat was bijvoorbeeld het geval bij de bekende uitvoering van de kinderopvangvergoeding. Ook toen werden algoritmes gebruikt zoals ‘buitenlandse achternaam’ en de ‘alleenstaande vrouw met kinderen’. Scoorde het systeem personen met relevante gegevens dan werden ze als potentiële fraudeurs aangemerkt. Dat werd bovendien aan alle bekende instanties doorgegeven en iedereen weet wat het voor moeite het kost om van een bestaand stigma af te komen. 

De AP komt er nu achter dat de vrouw uit Wijdemeren, die € 7000,00 bijstand moet terugbetalen aan de gemeente, door het IB is opgespoord. De gemeente zelf kan niet aangeven hoe dat gebeurd is. Ze kregen de gegevens door van het IB en die weten het ook niet. De algoritmes zijn nooit boven tafel geweest. Binnen vele organisaties heeft men geen idee van het gebruik van algoritmes.

Door gebrek aan nuance bij het toepassen van algoritmes krijgen mensen ten onrechte een etiket opgeplakt waar ze de oorsprong niet van kennen en er ook vrijwel niet vanaf komen. Terwijl het bij besluiten die deze mensen aangaan wel gebruikt wordt. Dit lijkt veel op “Big brother is watching you”. Je wordt in de gaten gehouden terwijl je denkt dat het niet zo is. En dan kan je ook nog onbewust een niet gewenste richting uitgestuurd worden.

Maar nu even dichter bij huis. Wat weet jij van het gebruik van algoritmes in de onderneming of organisatie waar je werkzaam bent? Als je direct denkt dat deze niet voorkomen, dan is mijn eerste gedachte dat je verkeerd geïnformeerd wordt. Het is namelijk zo wijd en zijd verbreid dat het vrijwel onmogelijk is dat dit in jullie organisatie niet voorkomt. 

Mijn advies aan ondernemingsraden is dus als volgt: verzamel informatie over het gebruik van algoritmes en beoordeel deze algoritmes. Zorg er tevens voor dat het gebruik hiervan geregistreerd wordt. Laat de boodschap zijn dat we hier wel degelijk invloed op kunnen uitoefenen.