In de stukken over de wijziging van de WOR wordt uitvoering stilgestaan bij de relatie met de achterban. Alle betrokken partijen, de minister, de SER, de vakorganisaties, het GBIO en de opleidingsinstituten onderkennen de geringe betrokkenheid van de achterban als een belangrijk probleem.
Maar het gaat dan altijd over het gedrag van de achterban zelf en is het de OR die de schuld hiervan krijgt. En beide worden gezien als degene die hier wat aan zouden kunnen doen. De or moet de achterban betrekken bij het or-werk en de achterban moet dit ook leuk gaan vinden. De minister stelt nu voor om de OR te verplichten wat te regelen voor het contact met achterban en de 2e Kamerleden denken in de richting van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de achterban. Maar erg concreet is dat niet. En de or heeft de achterban niet aan een touwtje, zoals een baas zijn hondje.
Als de betrokkenheid van de achterban bij het OR-werk moet worden bevorderd moet er gekeken worden naar de belangstelling van de personen in de achterban. Verwijten dat de or de achterban niet erbij betrekt, werken net zo slecht als die van de dominee die de kerkgangers toespreekt over de mensen die wegblijven uit de kerk.
Ik denk dat de OR te weinig de directe belangen van de achterban kan behartigen. Vooral als de or steeds meer strategisch moet optreden. Daarom heeft de achterban weinig belangstelling. Het lijkt mij dat de achterban vooral geïnteresseerd is in de onderwerpen die geregeld zijn in het personeelshandboek. Zoals de onkosten- en reiskostenvergoedingen, de auto-leaseregeling, kinderopvangregeling e.d., onderwerpen die veelal niet in de CAO staan en waarin de bestuurder dus zonder overleg met de OR kan ingrijpen.
Formeel volgens de WOR kent de or instemmingsrechten en adviesrechten maar er zijn naast de WOR nog 22 wetten en besluiten waarin de OR taken en bevoegdheden heeft, dus aan onderwerpen geen gebrek. Maar boeien die ook de achterban? De vraag is daarbij wat de achterban dan voor belang hecht aan contacten met de or daarover? Waarmee ik niet wil zeggen dat het geen belangrijke onderwerpen zijn maar niet direct in de ogen van het gemiddelde personeelslid. Want anders had de achterban allang bij de or aangeklopt.
Over veel van de aangehaalde onderwerpen heeft de or instemmingsrecht of adviesrecht. Wil men de achterban betrekken bij het or-werk dan moet de or de achterban een recht geven tot inspraak in de besluitvorming over de aangehaalde onderwerpen. De or accepteert dan last en ruggespraak over een beperkt aantal, zelf te bepalen, onderwerpen. Deze werkwijze kan de or nu volgens het voorstel van de minister gaan regelen in het reglement. Daar kan de OR zelf regelen hoe de achterban bij deze besluitvorming moet worden betrokken.
Cor P. Berkel
redacteur OR-Online