Het woord geloven betekent: “dat je bereid bent voor waar te houden wat iemand zegt”. Tot zover geen nieuws, ware het niet dat een politieke partij onlangs stelde dat men niet geloofde in de klimaatvervuiling als gevolg van menselijk handelen. Dan denk je wel eens dat je in een andere wereld leeft. En helaas dat is ook zo.

Er zijn globaal ingedeeld twee soorten werelden, die van gelovigen en die van managers:

1. de wereld waarin alles is zoals je het zelf waarneemt, volgens je eigen werkelijkheid. Je gelooft alleen een ander verhaal voor zover dat past bij je gevoel.
2. de wereld waarin er inzichten zijn die gebaseerd zijn op feiten die je kan lezen en op de TV kan zien en waardoor de wereld groter wordt dan je eigen werkelijkheid. Ook al klopt het niet met je gevoel.

Tussen deze werelden is geen overeenstemming te bereiken omdat het tussen de oren zit. Mijn leermeester heeft mij dat uitgelegd met de leer van de cognitieve dissonantie.

Deze leer gaat er van uit dat wij mensen altijd streven naar een afstemming of evenwicht tussen gevoel en verstand. Het ‘geloven ergens in’ komt overeen met gevoelens hebben over iets. En wat we kunnen en moeten begrijpen doen we met een ander deel van ons verstand, namelijk de redelijkheid. Er zijn mensen die voelen dat iets goed of verkeerd zit en daar niet met hun verstand over nadenken. En er zijn mensen die met hun verstand willen beargumenteren dat iets goed of verkeerd is en niet voelen dat iets er toch iets niet klopt.

Zo ontstaat het onderscheid tussen de voor- en tegenstanders van het uitzetten van Mauro de jongen uit Angola. Daarom zijn er mensen die begrijpen hoe de vervuiling van het klimaat ontstaat en mensen die daar niet in geloven. Mijn vorige blog ging over Ajax en de strijd tussen de voetballers en de bedrijfsmanagers. Het zijn de voetballers die weten hoe je het spel moet winnen en de managers die denken aan de doelen van de onderneming en de aandeelhouders. Ze spreken elkaars taal niet laat staan dat ze elkaar begrijpen.

Het verketteren van elkaar leidt natuurlijk net als bij AJAX tot niets. De enige manier om verder te komen is het wegwerken van het verschil in het beleven van de werkelijkheid. Begrip krijgen voor elkaar. We moeten de confrontatie aangaan met elkaar over de ‘werelden’ van elkaar. Dus we moeten overleggen en debatteren over de verschillen met respect voor elkaars standpunt.

Een orgaan als de ondernemingsraad kan de brug slaan tussen de wereld van de werknemers en die van de managers en ook aan de SER en andere gelijksoortige organen. Het in stand houden hiervan dient niet alleen het eindresultaat van dat overleg, maar ook om de verschillen in de werelden waarin een ieder woont te overbruggen. Dat is altijd lastig en ingewikkeld want hier spelen dus altijd de gevoeligheden een rol. Er komen dus altijd weerstanden boven tafel en daar moet je dan op de goede manier op reageren. Dan moet je onderzoeken waar de gevoelens de acceptatie van feiten blokkeren.

Gevoelens kunnen meer waarde hebben dan de feiten. Het is niet zo dat de feiten heersen over de gevoelens. Het bedreigen van het gevoel van mensen zal hun bijdrage blokkeren en tot verzet leiden, het voorbeeld daarvan zien we in Noord Afrika. Er moet dus rekening gehouden worden met het gevoel, want zonder de betrokkenheid van de medewerkers worden er geen diensten verricht en producten gemaakt. Het is het doel van een overleg of debat om te streven naar elkaars medewerking.

Cor P. Berkel

Redacteur OR-Online